2013-11-08
Przeniesienie praw do utworów, które powstaną w przyszłości

Autorem tego wpisu jest Wiktor Rainka.

Polskie przepisy odnoszące się do przeniesienia praw do utworów, które mają powstać w przyszłości nie są jednoznaczne i mogą stwarzać wiele problemów w praktyce (co nawiasem mówiąc, jest dość typowe dla prawa autorskiego – innym przykładem jest kwestia niewypowiadalności umów licencyjnych. Czy ograniczenia dotyczące wszystkich utworów przyszłych przewidziane w polskim prawie autorskim mają charakter absolutny, czy też zależy to od specyfiki danego stosunku prawnego? Jak w takim przypadku podejść do umów z organizacjami zbiorowego zarządzania, które często przewidują przeniesienie (o charakterze powierniczym ale jednak przeniesienie) praw do całego przyszłego dorobku twórcy?

W celu udzielenia pełnej odpowiedzi na powyższe pytania warto przyjrzeć się jak zagadnienie to jest oceniane w innych systemach prawnych. Niedawno zakończyła się przed sądami angielskimi sprawa z powództwa organizacji zbiorowego zarządu prawami autorskimi PRS, a grupą B4U, która dotyczy opisywanych powyżej kwestii. Sprawa przedstawiała się, w dużym skrócie, następująco:

  • W 2004 roku kompozytorzy muzyki filmowej „Salim and Suleiman Merchant” zawarli z organizacją zbiorowego zarządu „PRS” prawami autorskimi umowę na mocy, której przenieśli na tę organizację wszystkie prawa autorskie, przysługujące im w dniu zawarcia umowy, jak również te, które uzyskają w czasie pozostawania członkami organizacji.
  • W 2008 roku kompozytorzy zawarli umowę z producentem filmowym „Dharma” umowę o skomponowanie muzyki do filmu „Kurbann” oraz przeniesienie na producenta praw autorskich do tej muzyki.
  • 11 lutego 2009 roku producent „Dharma” udzielił licencji UTV Software Communications Limited obejmującą m.in. korzystanie z filmu „Kurbann”.
  • Około 26 października 2009 roku kompozytorzy poinformowali PRS o skomponowaniu utworu muzycznego do filmu „Kurbann”.
  • 15 grudnia UTV Software Communications Limited udzieliła licencji LMB Holdings Limited (należącej do grupy B4U) obejmującą m.in. korzystanie z filmu „Kurbann”.
  • 7 kwietnia 2010 roku grupa B4U nadała utwór muzyczny stworzony przez kompozytorów
  • PRS złożyło pozew przeciwko B4U o naruszenie praw autorskich do Utworu.
  • W obydwu instancjach sądy angielskie przyznały rację PRS stwierdzając, że B4U dopuściło się naruszenia praw autorskich (najpierw powództwo uwzględnił High Court, a następnie Court of Appeal oddalił apelację pozwanego).

Warto dodać, że w chwili nadania muzyki filmowej pomiędzy nadawcą B4U a producentem filmu Dharma występowała ciągłość w zakresie tytułu prawnego do korzystania z Utworu (kompletny chain of title) i w związku z tym ta kwestia nie była przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez sądy. Opis sprawy oraz odnośniki do wyroku zostały opublikowane na „The 1709 Blog”.

Ważność umowy o przeniesienie praw do utworów przyszłych w świetle prawa angielskiego
Angielskie sądy stwierdziły, że umowa na podstawie, której kompozytorzy przenieśli prawa do swoich utworów na stowarzyszenie PRS była ważna jak również, że w takim przypadku nie obowiązują ograniczenia wymagające zawierania dodatkowych umów na kolejne, powstające w przyszłości utwory. A skoro zawarta była ona wcześniej, niż umowa na podstawie której twórcy przenieśli prawa na producenta filmu, to późniejsze przeniesienie nie miało znaczenia dla toczącego się postępowania sądowego. Co więcej, uznano że możliwe jest przeniesienie przez twórcę na organizację zbiorowego zarządu praw do wszystkich utworów, które powstaną w przyszłości.

Można tylko podejrzewać, że konsekwencją tego wyroku będzie zwrotny łańcuch powództw, kończący się na twórcach, którzy zapewne będą musieli ponieść konsekwencje „zapomnienia” o wcześniej powziętych zobowiązaniach.

Ograniczenia w zakresie przenoszenia praw do utworów mających powstać w przyszłości w polskim prawie autorskim
Naszym zdaniem ocena sądów polskich mogłaby być zbliżona. Sądy tak właśnie orzekały w przeszłości wskazując, że co do zasady twórca może przenieść prawa do utworów, które mają powstać w przyszłości.

Wykładnia ta na pierwszy rzut może wydawać się sprzeczna z brzmieniem przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (link) wskazującym, że nieważna jest umowa w części dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy mających powstać w przyszłości. Przepis ten, interpretowany w sposób literalny, zamykałby możliwość zawarcia skutecznej umowy przenoszącej prawa do wszystkich utworów twórcy mających powstać w przyszłości, a więc także i takiej umowy, jaka została zawarta przez kompozytorów ze stowarzyszeniem PRS w omawianej sprawie.

Możliwa jest jednak inna wykładnia. Ratio legis przepisu jest łatwe do zidentyfikowania i obejmuje ochronę twórcy przed wyzbyciem się praw do całego przyszłego dorobku, bez możliwości odwrotu od takiej, często nieprzemyślanej lub wynikającej z braku doświadczenia, decyzji. Łatwo jest, bowiem młodemu twórcy podpisać umowę, której skutki mogą być nieodwracalne (np. umowa uczestnictwa w programie talentów).

Umowy, które można wypowiedzieć (Umowa z organizacją zbiorowego zarządu, umowa o pracę)
Ta nieodwracalność skutków nie dotyczy jednak umów, z których twórca może się wycofać, a więc zbliżonych do tej, jaką kompozytorzy zawarli z PRS. Umowa ta przewiduje bowiem możliwość wystąpienia z organizacji, które jest połączone ze „zwolnieniem” praw. Powyższe znajduje poparcie w innym wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu który wskazał że: Postanowienie, że organizacja taka z mocy umowy chronić będzie cały repertuar kontrahenta, a zatem także utwory, które znajdą się w nim po zawarciu umowy, i to na różnych polach eksploatacji, w żaden sposób nie zagraża swobodzie decydowania przez twórców, czy i komu powierza eksploatację swoich utworów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 grudnia 1997 roku, I ACa 675/97).

Podobnej argumentacji można bronić w kontekście oceny ważności klauzul dotyczących przeniesienia praw autorskich zamieszczanych często w umowach o pracę (nie wchodząc już w rozważania czy warto w umowach o prace zamieszczać tego typu zapisu). Takie umowy mogą być wypowiadane przez pracowników-twórców i dlatego też nie ma zagrożenia utraty przez nich kontroli nad własną działalnością artystyczną.

Umowy wydawnicze
Ograniczenie z art. 41 ust. 3 prawa autorskiego znajduje przede wszystkim zastosowanie w branży wydawniczej (szeroko rozumianej – zarówno prasy, książki jak i muzycznej) i ogranicza (lub powinno w praktyce ograniczać) wydawców przed formułowaniem umów na podstawie, których twórcy „z góry” wyzbywają się praw do przyszłego dorobku. Dlatego też w praktyce omawiane klauzule w umowach wydawniczych są najczęściej ograniczone czasowo np. poprzez wskazanie, że dotyczą trzech kolejnych albumów lub książek. Tego typu postanowienia należałoby uznać za dozwolone w świetle omawianych regulacji.

Okazuje się zatem, że zakaz przewidziany w art. 41 ust. 3 prawa autorskiego nie ma charakteru absolutnego i dlatego też w wielu sytuacjach skuteczność zapisów dotyczących transferu praw do utworów przyszłych zależeć będzie przede wszystkim od oceny całokształtu stosunku prawnego objętego umową.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Dzieje się

Mamy przyjemność być patronem ogólnopolskiego konkursu "IP Challenge", mającego na celu wyłonienie studentów o największej wiedzy z zakresu prawa własności intelektualnej.

Więcej o konkursie »

Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Zwięźle i praktycznie o nowych technologiach oraz prawie własności intelektualnej i jego zastosowaniu w sieci.

O autorach
Prawo konsumenckie
Ostatnie komentarze
Notariusz Szamotuły komentuje Aplikacja i strona to nie wszystko
Archiwum
2018
Tagi
prawo autorskie (33)e-commerce (20)Internet (18)artykuły prasowe (18)Nowe prawo konsumenckie (17)
naruszenie prawa w internecie (14)orzecznictwo TSUE (13)konsumenci (13)cloud computing (12)znaki towarowe (11)regulaminy (11)e-handel (11)opłaty reprograficzne (11)sklep internetowy (11)e-sklep (11)dane osobowe (11)licencje (10)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (10)orzecznictwo sądów polskich (10)numer IP (10)e-sprzedaż (9)webinarium (8)własność intelektualna (8)klauzule abuzywne (8)sprzedaż w internecie (8)handel elektroniczny (8)bezpieczeństwo danych (7)identyfikacja po numerze IP (7)linkowanie (7)opłaty od urządzeń i czystych nośników (7)copyright levies (7)prawo europejskie (7)udostępnianie danych osobowych (7)informatyka śledcza (7)hosting provider (6)sprawy sądowe (6)nowe technologie (6)dyrektywy (6)licencja (6)utwory (6)TSUE (6)oprogramowanie (6)odpowiedzialność host provider'ów (6)identyfikacja sprawcy w internecie (6)Znalezione Polubione (6)platforma ODR (5)kopia (5)embeding (5)prawnicy (5)prawo konsumenckie (5)umowy prawnoautorskie (5)forum internetowe (5)service provider (5)dowody (5)poufność (5)orzeczenia (5)technologie (5)spory konsumenckie (5)dozwolony użytek (5)embedding (5)retencja danych (4)wyszukiwarka (4)użytek prywatny (4)prawa pokrewne (4)chmura (4)reklama (4)rozpowszechnianie (4)ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną (4)dane (4)telekomunikacja (4)program komputerowy (4)copyrights (4)embedowanie (4)ADR (4)dokumenty elektroniczne (4)bazy danych (4)zamówienia publiczne (4)sprzedaż (4)utwór (4)blockchain (4)embed (4)usługi świadczone drogą elektroniczną (4)umowy prawno-autorskie (4)linking (4)autorskie prawa majątkowe (4)wyczerpanie prawa (4)treści (3)bitcoin (3)ochrona baz danych (3)utwory przyszłe (3)EuroZamowienia.pl (3)monitorowanie treści (3)hosting (3)Oracle (3)umowy o przeniesienie praw autorskich (3)domeny (3)art. 14 uśude (3)monitorowanie użytkowników (3)baza danych (3)ryzyka cloud computing (3)Usedsoft (3)inwigilacja w sieci (3)sprzedaż programu (3)link (3)sklepy internetowe (2)RODO (2)dyrektywa o handlu elektronicznym (2)przeniesienie autorskich praw majątkowych (2)NDA (2)naruszenia praw autorskich (2)Uber (2)Chambers & Partners (2)prawa autorskie do strony (2)Google (2)tajemnica przedsiębiorstwa (2)zakupy internetowe (2)legalny użytkownik (2)strona internetowa (2)kancelaria prawna (2)LegalTech (2)wiarygodna wiadomość (2)koszt retencji danych (2)ukierunkowana (2)promocja (2)Facebook (2)prawa producentów fonogramów (2)metawyszukiwarki (2)licencja pudełkowa (2)varia (2)ankiety online (2)GIODO (2)SaaS (2)UOKiK (2)internet rzeczy (2)Platformy internetowe (2)SABAM. Scarlet Extended (2)umowa o zachowaniu poufności (2)aplikacje mobilne (2)spory transgraniczne (2)dyrektywa 2001/29 (2)usługi prawne (2)cookies (2)Svensson (2)organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (2)FinTech (2)nadania (2)dyrektywa w sprawie ochrony programów komputerowych (2)sztuczna inteligencja (2)dystrybucja (2)audyt oprogramowania (2)prawo angielskie (2)cloud computing dla prawników (2)administrator forum internetowego (2)ukierunkowane (2)udostępnianie utworu (2)metawyszukiwarka (2)reklamacje (2)właściwości pliku (2)blog (2)cyberbezpieczeństwo (1)korzystanie z dzieła w domenie publicznej (1)e-discovery (1)partnerstwo innowacyjne (1)QC Leisure (1)Pinckney C-170/12 (1)Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (1)ochrona dóbr osobistych (1)Google Reader (1)konkurs w internecie (1)zmowy przetargowe (1)mechanizm opt-out (1)public viewing (1)dyrektywa 2009/24 (1)trade secrets (1)rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 (1)OHIM (1)ochrona wizerunku (1)Aula Polska (1)odtwarzanie muzyki w miejscach publicznych (1)odpowiedzialność pośredników (1)rejestracja domen (1)prawo do nadań (1)kwalifikowany certyfikat (1)nadawcy radiowi i telewizyjni (1)trwały nośnik (1)ICANN (1)wprowadzenie do obrotu (1)BSA (1)ograniczenia przeniesienia praw (1)plagiat ukryty (1)WIPO (1)ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (1)Europejski Trybunał Praw Człowieka (1)operatorzy witryn indeksujących (1)aplikacja mobilna (1)plagiat (1)wspólnotowy znak towarowy (1)smart contracts (1)gry hazardowe (1)podpis elektroniczny (1)umowy na odległość (1)druk 3D (1)serwis społecznościowy (1)adaptacje filmowe utworów (1)patent (1)Jednolity rynek cyfrowy (1)koszty cloud computing (1)BYOD (1)ustawa inwigilacyjna (1)dostawcy usług cyfrowych (1)patenty (1)geoblokowanie (1)pobranie (1)właściwość sądu (1)odpowiedzialność za szkody (1)operator usług kluczowych (1)dyrektywa 2011/77/UE (1)screening (1)klasyfikacja nicejska (1)Coditel no. 1. (1)stosowne wynagrodzenie (1)jurysdykcja (1)baza EBD (1)Royal Wedding (1)sprzedaż serwisu (1)usługi dotyczące opakowań z cudzym znakiem (1)ambush marketing (1)domena publiczna (1)non disclosure agreement (1)startup (1)Murphy (1)Creative Commons (1)Coty Germany C-360/12 (1)EUIPO (1)ochrona prywatności (1)prawo właściwe (1)prawa do fotografii produktów (1)czytnik (1)odbiorniki RTV w pokojach hotelowych (1)monitoring internetu (1)transmisja (1)Pez Hejduk (C-441/13) (1)YouTube (1)ochrona opisów produktów (1)kwalifikowany podpis elektroniczny (1)alternatywne metody rozstrzygania sporów (1)sunrise period (1)podatki (1)statystyka (1)Unijne rozporządzenie nr 2015/2424 (1)zasady etyki (1)synchronizacja (1)korzystanie z utworów w postępowaniach sądowych (1)certyfikat (1)social media (1)usługi płatnicze (1)plagiat jawny (1)unijny znak towarowy (1)ethereum (1)loterie (1)podpis elektroniczny weryfikowany kwalifikowanym certyfikatem (1)wiarygodne zawiadomienie (1)sieci peer-to-peer (1)UKE (1)egzemplarz (1)Procurement Explorer (1)Dostawcy treści online (1)fan page (1)bring your own device (1)prawo odstąpienia (1)ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (1)ACTA (1)artystyczne wykonanie (1)cross-border portability (1)MS Word (1)tłumaczenie (1)Proseed (1)nowa ustawa (1)samochody autonomiczne (1)usługi cyfrowe (1)prawa artystów wykonawców (1)eksport danych (1)Deutsche Grammophon (1)domena krajowa (1)artificial intelligence (1)
więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję