2012-11-27
9 kluczowych zagadnień i tylko kilka (nie do końca) jasnych odpowiedzi - opłaty od urządzeń i czystych nośników służących do utrwalania utworów

W poprzednim wpisie wskazałem 9 kluczowych pytań, które musi zadać sobie każdy przedsiębiorca, którego działalność jest w jakikolwiek sposób związana z produkcją lub importem urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów. Czas na pogłębioną refleksję.

Kto jest producentem lub importerem w rozumieniu ustawy?

Mimo, że określenie zobowiązanego do uiszczania opłat podmiotu jest pytaniem podstawowym, nie ma na nie jednoznacznej odpowiedzi. Ani ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (ustawa) ani rozporządzenie wykonawcze do ustawy nie zawierają definicji pojęć „producent” i „importer”. Niektórzy posiłkują się definicjami tych określeń z innych ustaw. Przykładowo zgodnie z art. 4491 i 4495 Kodeksu Cywilnego producentem jest ten, kto wytwarza produkt w zakresie swej działalności gospodarczej, zaś importerem ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego wprowadza do obrotu krajowego w zakresie swojej działalności gospodarczej.

O ile wątpliwości nie budzi, kto jest producentem, zgody nie ma co do definicji importera. W wyrokach np. Sądu Apelacyjnego w Warszawie (I ACa 924/10), Sądu Apelacyjnego Katowicach (I ACa 38/11) i SA w Szczecinie ( I ACa 510/10) przyjęta została definicja importera z kodeksu cywilnego. Jednak ostatnio Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 21 lutego 2012 r. (I ACa 11/12) stwierdził, że importerem w rozumieniu art. 20 ustawy jest tylko ten, kto sprowadza urządzenia podlegające opłacie z krajów nie będących członkami Unii Europejskiej, co oznacza, że "importerzy" urządzeń z krajów członkowskich (dokonujący tzw. wewnątrzwspólnotowego nabycia) w ogóle nie muszą uiszczać opłat. Sąd uznał w tym wyroku, że „Nie ma żadnych przesłanek prawnych ani ekonomicznych po temu, by opłaty reprograficzne od jednego urządzenia były pobierane wielokrotnie w razie jego odsprzedaży.”

Niebawem stanowisko na ten temat zajmie Trybunał Sprawiedliwości UE, gdyż już 6 grudnia br. odbędzie się rozprawa z powództwa Amazon.com International Sales Inc. i inni przeciwko Austro-Mechana Gesellschaft zur Wahrnehmung mechanisch-musikalischer Urheberrechte GmbH (sprawa C-521/11). Trybunał ma m.in. odpowiedzieć na pytanie dotyczące tego, czy uiszczenie opłaty od urządzeń lub nośników w jednym z państw UE zwalnia od konieczności uiszczania takiej opłaty w innym kraju członkowskim. Miejmy nadzieję, że zarówno wyrok TSUE jak i poprzedzająca go opinia rzecznika generalnego pozwoli na jednoznaczne wyjaśnienie, kto jest importerem w rozumieniu ustawy.

Czy opłaty są naliczane od ceny sprzedaży brutto (z VAT) czy netto?

Zacznijmy od tego, że ustawa posługuje się pojęciem „kwota należna z tytułu sprzedaży”, zaś rozporządzenie mówi o „cenie sprzedaży”. Uprawnieni do pobierania opłat uważają, że obydwa pojęcia powinny być rozumiane jako cała kwota, którą otrzymują producenci lub importerzy z tytułu sprzedaży, a zatem łącznie z podatkiem VAT. Producenci i importerzy zarzucają jednak takiej interpretacji niezgodność z systemem prawnym, w tym zwłaszcza podatkowym oraz konstrukcją podatku VAT, który powinien wszakże mieć charakter neutralny. Niestety, nie doczekaliśmy się jeszcze orzecznictwa w tej sprawie.

Czy w ramach podstawy naliczania opłaty uwzględnia się rabaty i upusty?

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, opłatę należy wpłacać kwartalnie w terminie 14 dni po upływie ostatniego dnia danego kwartału, w którym nastąpiła sprzedaż urządzeń. Jednocześnie, wraz z opłatą należy przekazać także informacje dotyczące podstawy określenia wysokości tej opłaty, czyli dane o sprzedaży. Jeśli więc rabaty lub upusty rozliczane są w okresach dłuższych niż kwartalny (np. za osiągnięcie rocznego poziomu sprzedaży), nie bardzo wiadomo jak je rozliczyć, ponieważ opłata za sprzedaż urządzenia, którego dotyczy rabat, została już wcześniej uiszczona (w wysokości nieuwzględniającej rabatu). Również w tym zakresie na razie brakuje orzecznictwa.

Czy opłacie podlega sprzedaż dla użytkowników końcowych, którzy są przedsiębiorcami?

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 2010 r. Padawan v. SGAE (C-467/08) stwierdził m.in. że „Artykuł 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że konieczny jest związek między stosowaniem opłaty licencyjnej przeznaczonej na finansowanie godziwej rekompensaty w odniesieniu do sprzętu, urządzeń oraz nośników zwielokrotniania cyfrowego a domniemanym przeznaczeniem tego sprzętu itd. do celów zwielokrotniania na użytek prywatny. W rezultacie stosowanie w sposób nieróżnicujący opłaty licencyjnej za kopię na użytek prywatny, w szczególności w odniesieniu do wspomnianego sprzętu, urządzeń oraz nośników zwielokrotniania cyfrowego nieudostępnionych użytkownikom prywatnym i w sposób oczywisty zastrzeżonych do innego użytku niż sporządzanie kopii do użytku prywatnego, nie jest zgodne z dyrektywą 2001/29."

Ww. stanowisko ma znaczenie przede wszystkim dla tych producentów i importerów, których sprzęt przeznaczony jest do zastosowań wyłącznie biznesowych. Niekoniecznie oznacza to jednak, że taki sprzęt będzie całkowicie wyłączony spod opłat. Uprawnieni argumentują bowiem, że z wyroku wynika konieczność zróżnicowania wysokości opłat za urządzenia konsumenckie i biznesowe, nie zaś całkowitego wyłączenia tych drugich spod systemu copyright levies.

Według doniesień prasowych kwestia ta ma zostać uwzględniona w ramach planowanej nowelizacji rozporządzenia, aczkolwiek budzi ona nadal sporo kontrowersji. Warto poczekać także na wyrok TSUE w przywołanej już wyżej sprawie C-521/11, w ramach której powinna być także – choć raczej drugoplanowo - poruszona kwestia zróżnicowania opłat w zależności od statusu nabywcy.

Czy komputery podlegają opłacie?

Komputer nie jest „magnetofonem”, „magnetowidem”, „kserokopiarką” ani innym urządzeniem podobnym do nich, więc nie podlega opłacie. Mimo, że rozporządzenie nie wymienia go z nazwy, to jednak zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 „Jeżeli urządzenie, o którym mowa w ust. 1, stanowi część składową urządzenia zawierającego elementy niepodlegające opłacie, opłata jest pobierana od tej części składowej urządzenia, która służy do utrwalania utworów.”

W konsekwencji, choć sam komputer nie podlega opłacie, będzie jej podlegał element składowy komputera wymieniony w rozporządzeniu np. dysk twardy oraz nagrywarka płyt CD i DVD. Osobnym zagadnieniem jest jednak kwestia określenia wartości takich elementów komputera, gdy znana jest tylko cena sprzedaży całego komputera. Czy jest to cena tych samych elementów dostępnych w sprzedaży jako odrębne części składowe? A może stosowna część ceny całego komputera? Jaka powinna być jednak metoda obliczenia wartości takiej części? Odpowiedzi na to pytanie próżno szukać w orzecznictwie.

Czy telefony komórkowe podlegają opłacie?

Podobnie jak komputery, opłacie nie podlegają także telefony komórkowe, a co najwyżej ich części składowe, np. karty pamięci, w które wyposażony jest prawie każdy współczesny model telefonu. Co ciekawe, uprawnieni do pobierania opłat twierdzą ponadto, że jeśli telefon komórkowy jest wyposażony w funkcję odtwarzania plików Mp3, to ta „funkcja” (mająca stanowić „MP3 Single Function”, o którym mowa w rozporządzeniu) podlega opłacie. Na dowód tego przygotowana została nawet ekspertyza techniczna, która zawiera oszacowanie ile jest warta ta konkretna „część” telefonu. Przepisy rozporządzenia wyraźnie mówią jednak o „części składowej” urządzenia, a nie jego funkcjonalności. Ponadto, taka funkcjonalność realizowana jest w telefonie komórkowym przez jego oprogramowanie, a je trudno uznać za „część składową” telefonu komórkowego. Wreszcie rozporządzenie wymienia jako podlegające opłacie urządzenia „MP3 Single Function” – co w żaden sposób nie przystaje do opisu jakiegokolwiek telefonu odtwarzającego pliki mp3 i ewidentnie wskazuje na wyspecjalizowane urządzenia do odtwarzania takich plików. Dotychczas, kwestii tej nie rozstrzygnął jeszcze żaden sąd.

Czy smartfony/tablety podlegają opłacie?

Smartfony i tablety, podobnie jak komputery i telefony komórkowe, nie podlegają opłacie. Podobne są także niestety wątpliwości odnośnie „opłaty od funkcjonalności odtwarzania plików MP3” przy pomocy tych urządzeń, czego orzecznictwo także w żaden sposób nie rozstrzyga.

Czy cyfrowy aparat fotograficzny podlega opłacie?

Ustawa wskazuje jednoznacznie, że opłata dotyczy „kserokopiarek, skanerów i innych podobnych urządzeń reprograficznych umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu”. Załącznik nr 3 do rozporządzenia zawiera listę urządzeń tej kategorii, w ramach której wymieniono m.in. „faks termiczny” czy „urządzenie wielofunkcyjne zawierające skaner lub kopiarkę oraz zawierające inne funkcje”.

Skoro zatem rozporządzenie nie wymienia cyfrowego aparatu fotograficznego, nie podlega on opłacie. Wśród osób wypowiadających się na ten temat pojawiają się jednak poglądy, że pojęcie urządzenia reprograficznego należy rozumieć szeroko - jako jakiekolwiek urządzenie, które może służyć do kopiowania utworów w ramach użytku prywatnego, nawet jeśli taka funkcja jest funkcją poboczną. Zgodnie z taka klasyfikacją do urządzeń reprograficznych zaliczają się nie tylko cyfrowe aparaty fotograficzne, ale nawet telefony komórkowe, które są wyposażone w aparat (czyli obecnie prawie każdy telefon).

Nawiasem mówiąc, zupełnie inaczej do podobnego zagadnienia podeszła KRRiT rozstrzygając kwestię, czy abonamentem RTV powinny być objęte komputery, które przecież umożliwiają np. słuchanie radia. W ocenie KRRiT telefony komórkowe, tablety czy komputery nie podlegają opłacie abonamentowej, bo podstawowym przeznaczeniem takich urządzeń nie jest oglądanie telewizji czy słuchanie radia. Moim zdaniem podobnie należałoby podejść do zaliczania danego sprzętu do kategorii urządzeń reprograficznych. Jeśli zatem jego podstawowym przeznaczeniem nie jest sporządzanie kopii utworów, to nie powinno się go traktować jako urządzenia reprograficznego.

Jaki jest okres przedawnienia roszczeń z tytułu opłaty?

Ponieważ ustawa nie zawiera żadnych szczególnych regulacji, w zakresie przedawnienia roszczeń stosuje się zasady ogólne zawarte w Kodeksie Cywilnym. Termin przedawnienia wynosi więc 10 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.

Charakter opłat uiszczanych kwartalnie ewidentnie predestynuje je do zaklasyfikowania ich jako świadczeń okresowych, jednak uprawnieni do pobierania opłat utrzymują, że stosować się powinno 10-letni okresie przedawnienia. W tle toczą się spory organizacji zbiorowego zarządzania dotyczące ich statusu jako przedsiębiorców na poszczególnych płaszczyznach ich działalności. Także w tym zakresie brak jest rozstrzygnięć sądowych.

 

Sporo powyższych pytań pozostało zatem bez jednoznacznej odpowiedzi. Jak na jeden przepis ustawy i jedno krótkie rozporządzenie wątpliwości jest stanowczo zbyt wiele. Niestety w najbliższym czasie sytuacja raczej się nie zmieni. Jedyna nadzieja to planowana nowelizacja rozporządzenia oraz przyszłe wyroki w nieuniknionych sporach przed sądami polskimi i Trybunałem Sprawiedliwości UE.

A na koniec proponuję zmienić nieco perspektywę i zapoznać się z raportem zatytułowanym „Private Copying and Fair Compensation: An empirical study of copyright levies in Europe” przygotowanym w 2011 roku przez profesora Martina Kretschmera, który także i polskiemu czytelnikowi oferuje wiele ciekawych informacji na temat systemu poboru opłat od urządzeń i nośników nie tylko w ujęciu prawnym ale i ekonomicznym.


Komentarze
Damian: Jak zwykle ciekawie, jak zwykle przejrzyście.
2012-11-28

Tomasz Zalewski (autor): Bardzo dziękuję!
2012-11-28

Tomasz Zalewski (autor): Mam nadzieję, że temat będzie coraz bardziej popularny - z korzyścią dla wszystkich, bo opłaty ponoszą bezpośrednio producenci i importerzy, ale ich koszt ponoszą pośrednio wszyscy nabywcy urządzeń i nośników. Ostatnio przybliżyłem te zagadnienia w artykule dla magazynu Proseed w numerze 29 (http://proseedmag.pl/).
2013-01-25




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Dzieje się

Mamy przyjemność być patronem ogólnopolskiego konkursu "IP Challenge", mającego na celu wyłonienie studentów o największej wiedzy z zakresu prawa własności intelektualnej.

Więcej o konkursie »

Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Zwięźle i praktycznie o nowych technologiach oraz prawie własności intelektualnej i jego zastosowaniu w sieci.

O autorach
Prawo konsumenckie
Ostatnie komentarze
Notariusz Szamotuły komentuje Aplikacja i strona to nie wszystko
Pomoc prawna komentuje Aplikacja i strona to nie wszystko
Archiwum
2018
Tagi
prawo autorskie (32)e-commerce (20)Internet (18)artykuły prasowe (18)Nowe prawo konsumenckie (17)
naruszenie prawa w internecie (14)orzecznictwo TSUE (13)konsumenci (13)cloud computing (12)e-sklep (11)znaki towarowe (11)regulaminy (11)e-handel (11)opłaty reprograficzne (11)sklep internetowy (11)dane osobowe (10)licencje (10)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (10)orzecznictwo sądów polskich (10)numer IP (10)e-sprzedaż (9)klauzule abuzywne (8)sprzedaż w internecie (8)handel elektroniczny (8)webinarium (8)własność intelektualna (8)copyright levies (7)prawo europejskie (7)udostępnianie danych osobowych (7)informatyka śledcza (7)bezpieczeństwo danych (7)identyfikacja po numerze IP (7)linkowanie (7)opłaty od urządzeń i czystych nośników (7)TSUE (6)oprogramowanie (6)odpowiedzialność host provider'ów (6)identyfikacja sprawcy w internecie (6)Znalezione Polubione (6)hosting provider (6)sprawy sądowe (6)dyrektywy (6)licencja (6)utwory (6)orzeczenia (5)spory konsumenckie (5)dozwolony użytek (5)embedding (5)platforma ODR (5)kopia (5)embeding (5)prawnicy (5)prawo konsumenckie (5)umowy prawnoautorskie (5)forum internetowe (5)service provider (5)dowody (5)poufność (5)zamówienia publiczne (4)sprzedaż (4)utwór (4)blockchain (4)embed (4)usługi świadczone drogą elektroniczną (4)umowy prawno-autorskie (4)linking (4)autorskie prawa majątkowe (4)wyczerpanie prawa (4)retencja danych (4)wyszukiwarka (4)nowe technologie (4)użytek prywatny (4)prawa pokrewne (4)chmura (4)reklama (4)rozpowszechnianie (4)dane (4)telekomunikacja (4)program komputerowy (4)copyrights (4)embedowanie (4)ADR (4)dokumenty elektroniczne (4)bazy danych (4)technologie (3)domeny (3)art. 14 uśude (3)monitorowanie użytkowników (3)baza danych (3)ryzyka cloud computing (3)Usedsoft (3)inwigilacja w sieci (3)sprzedaż programu (3)link (3)treści (3)bitcoin (3)ochrona baz danych (3)ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną (3)utwory przyszłe (3)EuroZamowienia.pl (3)monitorowanie treści (3)hosting (3)Oracle (3)umowy o przeniesienie praw autorskich (3)dyrektywa 2001/29 (2)cookies (2)Svensson (2)organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (2)nadania (2)dyrektywa w sprawie ochrony programów komputerowych (2)FinTech (2)dystrybucja (2)audyt oprogramowania (2)cloud computing dla prawników (2)administrator forum internetowego (2)ukierunkowane (2)udostępnianie utworu (2)metawyszukiwarka (2)reklamacje (2)właściwości pliku (2)blog (2)sklepy internetowe (2)dyrektywa o handlu elektronicznym (2)przeniesienie autorskich praw majątkowych (2)NDA (2)naruszenia praw autorskich (2)Chambers & Partners (2)Uber (2)prawa autorskie do strony (2)Google (2)tajemnica przedsiębiorstwa (2)zakupy internetowe (2)legalny użytkownik (2)strona internetowa (2)wiarygodna wiadomość (2)koszt retencji danych (2)ukierunkowana (2)promocja (2)Facebook (2)prawa producentów fonogramów (2)metawyszukiwarki (2)licencja pudełkowa (2)varia (2)ankiety online (2)GIODO (2)SaaS (2)UOKiK (2)internet rzeczy (2)SABAM. Scarlet Extended (2)Platformy internetowe (2)umowa o zachowaniu poufności (2)aplikacje mobilne (2)spory transgraniczne (2)transmisja (1)Pez Hejduk (C-441/13) (1)YouTube (1)monitoring internetu (1)ochrona opisów produktów (1)kwalifikowany podpis elektroniczny (1)alternatywne metody rozstrzygania sporów (1)sunrise period (1)podatki (1)statystyka (1)Unijne rozporządzenie nr 2015/2424 (1)zasady etyki (1)synchronizacja (1)korzystanie z utworów w postępowaniach sądowych (1)certyfikat (1)social media (1)prawo angielskie (1)plagiat jawny (1)unijny znak towarowy (1)usługi płatnicze (1)loterie (1)podpis elektroniczny weryfikowany kwalifikowanym certyfikatem (1)wiarygodne zawiadomienie (1)ethereum (1)UKE (1)egzemplarz (1)Procurement Explorer (1)sieci peer-to-peer (1)fan page (1)bring your own device (1)prawo odstąpienia (1)Dostawcy treści online (1)ACTA (1)artystyczne wykonanie (1)MS Word (1)tłumaczenie (1)Proseed (1)nowa ustawa (1)samochody autonomiczne (1)cross-border portability (1)prawa artystów wykonawców (1)Deutsche Grammophon (1)domena krajowa (1)artificial intelligence (1)eksport danych (1)korzystanie z dzieła w domenie publicznej (1)e-discovery (1)partnerstwo innowacyjne (1)QC Leisure (1)Pinckney C-170/12 (1)Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (1)RODO (1)Google Reader (1)konkurs w internecie (1)zmowy przetargowe (1)mechanizm opt-out (1)public viewing (1)dyrektywa 2009/24 (1)trade secrets (1)rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 (1)OHIM (1)Aula Polska (1)odtwarzanie muzyki w miejscach publicznych (1)rejestracja domen (1)prawo do nadań (1)odpowiedzialność pośredników (1)kwalifikowany certyfikat (1)nadawcy radiowi i telewizyjni (1)ICANN (1)wprowadzenie do obrotu (1)BSA (1)ograniczenia przeniesienia praw (1)plagiat ukryty (1)WIPO (1)trwały nośnik (1)ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (1)Europejski Trybunał Praw Człowieka (1)aplikacja mobilna (1)plagiat (1)wspólnotowy znak towarowy (1)operatorzy witryn indeksujących (1)gry hazardowe (1)podpis elektroniczny (1)umowy na odległość (1)druk 3D (1)smart contracts (1)adaptacje filmowe utworów (1)patent (1)serwis społecznościowy (1)koszty cloud computing (1)BYOD (1)ustawa inwigilacyjna (1)Jednolity rynek cyfrowy (1)patenty (1)pobranie (1)właściwość sądu (1)odpowiedzialność za szkody (1)geoblokowanie (1)dyrektywa 2011/77/UE (1)screening (1)klasyfikacja nicejska (1)Coditel no. 1. (1)stosowne wynagrodzenie (1)jurysdykcja (1)baza EBD (1)sprzedaż serwisu (1)usługi dotyczące opakowań z cudzym znakiem (1)ambush marketing (1)domena publiczna (1)non disclosure agreement (1)startup (1)Murphy (1)Creative Commons (1)Coty Germany C-360/12 (1)EUIPO (1)prawo właściwe (1)prawa do fotografii produktów (1)czytnik (1)odbiorniki RTV w pokojach hotelowych (1)
więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję