2012-10-22
Czy walczyć o dobre imię w sieci?

Zapraszam do lektury mojego artykułu, który ukazał się w październikowym numerze magazynu Proseed. Prawo chroni każdego przed naruszeniami jego dobrego imienia. Także osoby prawne. Jednak w przypadku wypowiedzi anonimowych ochrona prawna może być iluzoryczna.

Dzieje się tak, gdy nie da się sprawnie ustalić tożsamości osoby, która dobre imię naruszyła. Polskie prawo nie daje narzędzi skrojonych na miarę takiej sytuacji, czy warto więc w ogóle próbować? Anonim umieszcza na forum internetowym wpis, w którym niepochlebnie ocenia pewną firmę i szkaluje konkretne osoby w niej pracujące. Takie działanie może być niezgodne z prawem, stanowić naruszenie dóbr osobistych firmy, czyn nieuczciwej konkurencji (jeżeli da się anonima powiązać z działalnością innego przedsiębiorcy), a nawet przestępstwo zniesławienia.

Zabezpieczyć i usunąć

Zanim podejmiemy jakiekolwiek działania, istotne jest, aby zabezpieczyć wpis (np. poprzez protokół sporządzony w obecności notariusza). Unikniemy w ten sposób problemów dowodowych, gdy zostanie on usunięty. Następnym krokiem powinna być próba usunięcia wpisu z forum. Można to zrobić poprzez skierowanie do operatora forum tzw. wiarygodnego zawiadomienia, czyli informacji pozwalającej zidentyfikować daną wypowiedź (np. poprzez podanie linku) z uzasadnieniem.

Zawiadomienie można skierować na piśmie, e-mailem bądź poprzez formularz kontaktowy. Na podstawie zawiadomienia operator zwykle usuwa wpis. W innym przypadku bowiem może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za treść wpisu.

Co dalej?

Jeżeli sprawa jest na tyle istotna, że poszkodowany chce podjąć dalsze kroki prawne przeciwko anonimowi, konieczne jest ustalenie jego danych. Gdy oskarżenia są ciężkiego kalibru (np. że firma w swej działalności rażąco narusza prawo), można rozpocząć postępowanie karne, w którym dane te będą ustalone przez organy ścigania.

Procedurę rozpoczyna wniesienie pisemnej skargi do policji. Policja ustala dane sprawcy i informuje żądającego o wynikach swoich działań. Jeżeli policja uzyska dane, żądający ma otwartą drogę do wniesienia prywatnego aktu oskarżenia.

Problemem może być jednak wykorzystanie danych osobowych uzyskanych w ramach tej procedury w postępowaniu cywilnym. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (GIODO) kiedyś już zakwestionował taką praktykę. Jeżeli wpis nie może być podstawą do wejścia na drogę karną, pozostaje droga cywilna i kwestia ustalenia danych anonima bez pomocy organów ścigania.

Praktyka sądowa

Jeszcze niedawno w opisanej sytuacji droga do ustalenia danych anonima była prosta. Wraz z wiarygodnym zawiadomieniem należało skierować do operatora forum żądanie udostępnienia danych osobowych anonima, informując, że zamierza się przeciwko tej osobie rozpocząć procedurę sądową. Na podstawie takiego zawiadomienia operator forum udostępniał dane, które zwykle ograniczały się do podania adresu IP komputera, z którego wpis został umieszczony.

Podobne zawiadomienie kierowane było do przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, zarządzającego takim adresem IP, z żądaniem udostępnienia danych osobowych abonenta. Gdy operator telekomunikacyjny podał dane, droga do wniesienia pozwu w sprawie cywilnej była otwarta. Zastrzec warto, że osoba, która podpisuje umowę z operatorem telekomunikacyjnym nie zawsze jest osobą, która umieściła dany wpis.

Sytuacja zmieniła się jednak diametralnie wraz z kolejnymi orzeczeniami sądów administracyjnych. Jeszcze w maju zeszłego roku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przekazanie danych dotyczących numerów IP osobie w celu wniesienia przez nią powództwa cywilnego jest dopuszczalne. W październiku 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził już, że takie udostępnienie przez operatora telekomunikacyjnego nie jest prawnie dopuszczalne. Natomiast w sprawie z marca 2012 WSA w Warszawie uznał, że niedopuszczalne jest nawet udostępnienie adresu IP osobie, która uzasadnia swoje żądanie zamiarem wszczęcia procesu cywilnego.

W ostatniej sprawie wypowie się jeszcze Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując kasację. Z czego wynikała zmiana orzecznictwa? Sądy doszły do wniosku, że nie można ujawniać danych osobowych w celu wytoczenia powództwa, gdyż nie ma pewności, że takie powództwo na pewno zostanie złożone. Wynika z tego, że najpierw należy wnieść pozew, a dopiero później wystąpić o dane. Problem polega jednak na tym, że do wniesienia pozwu konieczne jest podanie imienia, nazwiska i adresu pozwanego.

Powstaje więc błędne koło: nie możemy pozwać, dopóki nie będziemy znali danych anonima, a nie poznamy danych anonima, dopóki go nie pozwiemy.

Możliwe rozwiązania

Z błędnego koła można oczywiście wyjść, ale postępowanie takie nie jest wyłącznie w rękach poszkodowanego. Jeżeli nie ma podstaw do rozpoczęcia postępowania karnego, to zdeterminowani poszkodowani mogą spróbować jednego z dwóch poniższych sposobów.

Sposób pierwszy – pozew bez danych pozwanego

Zarekomendowany wprost w jednym z wyroków sądowych. Poszkodowany składa pozew bez danych pozwanego, opisując jednocześnie, dlaczego podanie tych danych jest niemożliwe, i wnioskuje, aby sąd zawiesił postępowanie do czasu ustalenia tych danych. Sąd może zastosować się do takiego wniosku. Jeżeli to zrobi, wezwie powoda do uzupełnienia braków formalnych pozwu i działając z urzędu,zawiesi postępowanie. Wezwanie sądu do uzupełnienia braków może być podstawą do udostępnienia danych przez operatora forum. Jednak przedsiębiorcy telekomunikacyjni interpretują zakres tajemnicy telekomunikacyjnej zwykle w sposób bardzo ścisły i takie wezwanie może nie być dla nich wystarczające, gdyż nie jest skierowane bezpośrednio do nich.

Sposób drugi – zabezpieczenie dowodu

Sposób mniej znany, ale warty wypróbowania. Według tej koncepcji przed rozpoczęciem postępowania sądowego poszkodowany składa do któregokolwiek sądu rejonowego wniosek o zabezpieczenie danych poprzez ustalenie tożsamości anonima, wskazując, że na chwilę składania wniosku nie można ustalić, kto naruszył prawa przyszłego powoda. We wniosku należy wskazać, jakie kroki powinien podjąć sąd (wystąpienie do operatora forum i do przedsiębiorcy telekomunikacyjnego).

Przedstawiona koncepcja eliminuje ryzyko nieudostępnienia danych przez usługodawcę lub operatora telekomunikacyjnego. Nadal pozostaje jednak wątpliwość, czy sąd zgodzi się na takie zabezpieczenie dowodu, zwłaszcza że na odmowne postanowienie nie przysługuje zażalenie.

Teoretycznie można jednak takich wniosków złożyć kilka i próbować do skutku. Jak widać, dochodzenie swoich praw może być utrudnione. Należy więc dwa razy zastanowić się, czy warto tracić czas, pieniądze i nerwy na poszukiwanie anonima. Może lepiej po prostu poprzestać na usunięciu wypowiedzi?


Komentarze
Krzysztof Lehmann: Niestety praktyka orzecznicza sądów administracyjnych nie jest zbyt jednolita w tym zakresie. Sprawa może się jeszcze bardziej skomplikować ze względu na usunięcie art. 29 z ustawy o ochronie danych osobowych.
2012-10-26




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Zwięźle i praktycznie o nowych technologiach oraz prawie własności intelektualnej i jego zastosowaniu w sieci.

O autorach
Prawo konsumenckie
Ostatnie komentarze
Archiwum
2018
Tagi
prawo autorskie (32)e-commerce (20)artykuły prasowe (18)Internet (18)Nowe prawo konsumenckie (17)
naruszenie prawa w internecie (14)orzecznictwo TSUE (13)konsumenci (13)cloud computing (12)znaki towarowe (11)regulaminy (11)e-handel (11)opłaty reprograficzne (11)sklep internetowy (11)e-sklep (11)licencje (10)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (10)orzecznictwo sądów polskich (10)numer IP (10)dane osobowe (10)e-sprzedaż (9)webinarium (8)własność intelektualna (8)klauzule abuzywne (8)sprzedaż w internecie (8)handel elektroniczny (8)udostępnianie danych osobowych (7)informatyka śledcza (7)bezpieczeństwo danych (7)identyfikacja po numerze IP (7)linkowanie (7)opłaty od urządzeń i czystych nośników (7)copyright levies (7)prawo europejskie (7)odpowiedzialność host provider'ów (6)identyfikacja sprawcy w internecie (6)Znalezione Polubione (6)hosting provider (6)sprawy sądowe (6)dyrektywy (6)licencja (6)utwory (6)TSUE (6)oprogramowanie (6)platforma ODR (5)kopia (5)embeding (5)prawnicy (5)prawo konsumenckie (5)umowy prawnoautorskie (5)forum internetowe (5)service provider (5)dowody (5)poufność (5)orzeczenia (5)spory konsumenckie (5)dozwolony użytek (5)embedding (5)umowy prawno-autorskie (4)linking (4)autorskie prawa majątkowe (4)wyczerpanie prawa (4)retencja danych (4)wyszukiwarka (4)nowe technologie (4)użytek prywatny (4)prawa pokrewne (4)chmura (4)reklama (4)rozpowszechnianie (4)dane (4)telekomunikacja (4)program komputerowy (4)copyrights (4)embedowanie (4)ADR (4)dokumenty elektroniczne (4)bazy danych (4)zamówienia publiczne (4)sprzedaż (4)utwór (4)blockchain (4)embed (4)usługi świadczone drogą elektroniczną (4)Usedsoft (3)inwigilacja w sieci (3)sprzedaż programu (3)link (3)treści (3)bitcoin (3)ochrona baz danych (3)ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną (3)utwory przyszłe (3)EuroZamowienia.pl (3)monitorowanie treści (3)hosting (3)Oracle (3)umowy o przeniesienie praw autorskich (3)technologie (3)domeny (3)art. 14 uśude (3)monitorowanie użytkowników (3)baza danych (3)ryzyka cloud computing (3)ukierunkowane (2)udostępnianie utworu (2)metawyszukiwarka (2)reklamacje (2)właściwości pliku (2)blog (2)sklepy internetowe (2)dyrektywa o handlu elektronicznym (2)przeniesienie autorskich praw majątkowych (2)NDA (2)naruszenia praw autorskich (2)Chambers & Partners (2)Uber (2)prawa autorskie do strony (2)Google (2)tajemnica przedsiębiorstwa (2)zakupy internetowe (2)legalny użytkownik (2)strona internetowa (2)wiarygodna wiadomość (2)koszt retencji danych (2)ukierunkowana (2)promocja (2)Facebook (2)prawa producentów fonogramów (2)metawyszukiwarki (2)licencja pudełkowa (2)varia (2)ankiety online (2)GIODO (2)SaaS (2)UOKiK (2)internet rzeczy (2)SABAM. Scarlet Extended (2)Platformy internetowe (2)umowa o zachowaniu poufności (2)aplikacje mobilne (2)spory transgraniczne (2)dyrektywa 2001/29 (2)cookies (2)Svensson (2)organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (2)nadania (2)dyrektywa w sprawie ochrony programów komputerowych (2)FinTech (2)dystrybucja (2)audyt oprogramowania (2)cloud computing dla prawników (2)administrator forum internetowego (2)ACTA (1)artystyczne wykonanie (1)MS Word (1)tłumaczenie (1)Proseed (1)nowa ustawa (1)samochody autonomiczne (1)cross-border portability (1)prawa artystów wykonawców (1)Deutsche Grammophon (1)domena krajowa (1)artificial intelligence (1)eksport danych (1)korzystanie z dzieła w domenie publicznej (1)e-discovery (1)partnerstwo innowacyjne (1)QC Leisure (1)Pinckney C-170/12 (1)Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (1)RODO (1)Google Reader (1)konkurs w internecie (1)zmowy przetargowe (1)mechanizm opt-out (1)public viewing (1)dyrektywa 2009/24 (1)trade secrets (1)rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 (1)OHIM (1)Aula Polska (1)odtwarzanie muzyki w miejscach publicznych (1)rejestracja domen (1)prawo do nadań (1)odpowiedzialność pośredników (1)kwalifikowany certyfikat (1)nadawcy radiowi i telewizyjni (1)ICANN (1)wprowadzenie do obrotu (1)BSA (1)ograniczenia przeniesienia praw (1)plagiat ukryty (1)WIPO (1)trwały nośnik (1)ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (1)Europejski Trybunał Praw Człowieka (1)aplikacja mobilna (1)plagiat (1)wspólnotowy znak towarowy (1)operatorzy witryn indeksujących (1)gry hazardowe (1)podpis elektroniczny (1)umowy na odległość (1)druk 3D (1)smart contracts (1)adaptacje filmowe utworów (1)patent (1)serwis społecznościowy (1)koszty cloud computing (1)BYOD (1)ustawa inwigilacyjna (1)Jednolity rynek cyfrowy (1)patenty (1)pobranie (1)właściwość sądu (1)odpowiedzialność za szkody (1)geoblokowanie (1)dyrektywa 2011/77/UE (1)screening (1)klasyfikacja nicejska (1)Coditel no. 1. (1)stosowne wynagrodzenie (1)jurysdykcja (1)baza EBD (1)sprzedaż serwisu (1)usługi dotyczące opakowań z cudzym znakiem (1)ambush marketing (1)domena publiczna (1)non disclosure agreement (1)startup (1)Murphy (1)Creative Commons (1)Coty Germany C-360/12 (1)EUIPO (1)prawo właściwe (1)prawa do fotografii produktów (1)czytnik (1)odbiorniki RTV w pokojach hotelowych (1)transmisja (1)Pez Hejduk (C-441/13) (1)YouTube (1)monitoring internetu (1)ochrona opisów produktów (1)kwalifikowany podpis elektroniczny (1)alternatywne metody rozstrzygania sporów (1)sunrise period (1)podatki (1)statystyka (1)Unijne rozporządzenie nr 2015/2424 (1)zasady etyki (1)synchronizacja (1)korzystanie z utworów w postępowaniach sądowych (1)certyfikat (1)social media (1)prawo angielskie (1)plagiat jawny (1)unijny znak towarowy (1)usługi płatnicze (1)loterie (1)podpis elektroniczny weryfikowany kwalifikowanym certyfikatem (1)wiarygodne zawiadomienie (1)ethereum (1)UKE (1)egzemplarz (1)Procurement Explorer (1)sieci peer-to-peer (1)fan page (1)bring your own device (1)prawo odstąpienia (1)Dostawcy treści online (1)
więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję