2012-05-07
Dystrybucja czy reprodukcja? Wyczerpanie praw autorskich do programów komputerowych

Autorem tego artykułu jest Jacek Pakuła.

Coraz częściej dochodzi do konfliktów między producentami oprogramowania a pośrednikami
w obrocie używanymi licencjami. Precyzyjne uregulowanie kwestii wyczerpania praw autorskich staje się więc sprawą coraz bardziej palącą.

Obecnie, nie tylko coraz więcej aktualizacji, lecz także programów jest rozpowszechnianych wyłącznie za pośrednictwem Internetu, za stosowną opłatą licencyjną. O ile w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego zakup tzw. licencji pudełkowej uprawnia do odsprzedaży bez zgody producenta, o tyle w przypadku programu pobranego bezpośrednio z serwera producenta sprawa znacznie się komplikuje.

Potentaci na rynku software’u, tacy jak Microsoft, Adobe czy Oracle, z oczywistych względów dążą do utrzymania kontroli nad wtórną odsprzedażą swoich programów przez pośredników w sprzedaży tzw. „używanych” licencji. Z tego powodu często dochodzi do sporów z coraz liczniejszymi pośrednikami po stronie których możemy wymienić choćby preo Software, Susensoftware, Value Licensing czy Discount-licensing.com.

Na tym tle 24 kwietnia br. ukazała się ciekawa Opinia Rzecznika Generalnego Yvesa Bota w sprawie C-128/11 Axel W. Bierbach (likwidator UsedSoft GmbH) v Oracle International Corp., w której Oracle sprzeciwił się praktyce stosowanej przez niemiecką firmę UsedSoft, polegającą na wtórnej odsprzedaży „używanych” licencji na programy komputerowe pobierane bezpośrednio z sieci (m.in. serwerów Oracle). Postępowanie doszło aż do Najwyższego Sądu Federalnego Niemiec (Bundesgerichthof), który skierował do TSUE trzy pytania prejudycjalne (treść pytań przetłumaczyłem samodzielnie, ponieważ polska wersja opinii jeszcze się nie ukazała):

  1. Czy osoba, która dokonuje dystrybucji kopii programu komputerowego, powołując się na wyczerpanie prawa, jest „uprawnionym nabywcą” w rozumieniu Artykułu 5 ust. 1 Dyrektywy 2009/24?
    (Is the person who can rely on exhaustion of the right to distribute a copy of a computer program a “lawful acquirer” within the meaning of Article 5(1) of Directive 2009/24?)
  2. Gdyby odpowiedź na pierwsze pytanie była twierdząca, czy prawo do dystrybucji kopii programu komputerowego ulega wyczerpaniu zgodnie z Artykułem 4 ust. 2 Dyrektywy 2009/24, gdy nabywca sporządził kopię za zgodą uprawnionego poprzez pobranie programu z Internetu i zapisanie go na nośniku danych?
    (If the reply to the first question is in the affirmative: is the right to distribute a copy of a computer program exhausted in accordance with Article 4(2) of Directive 2009/24 when the acquirer has made the copy with the right holder’s consent by downloading the program from the internet onto a data carrier?)
  3. Gdyby odpowiedź na drugie pytanie również była twierdząca, czy osoba, która nabyła „używaną” licencję na software, na podstawie której może wygenerować kopie programu jako uprawniony nabywca na podstawie Artykułu 4 ust. 1 i 5 ust. 1 Dyrektywy 2009/24 również może powołać się na wyczerpanie prawa do dystrybucji kopii programu komputerowego, dokonanej przez pierwszego nabywcę za zgodą uprawnionego poprzez pobranie programu z Internetu na nośnik danych jeśli pierwszy nabywca usunął kopię programu lub zaprzestał używania jej?
    (If the reply to the second question is also in the affirmative: can a person who has acquired a “used” software license for generating a program copy as “lawful acquirer” under Article 5(1) and Article 4(2) of Directive 2009/24 also rely on exhaustion of the right to distribute the copy of the computer program made by the first acquirer with the right holder’s consent by downloading the program from the internet onto a data carrier if the first acquirer has erased his program copy or no longer uses it?)

W tym kontekście, kluczową kwestią jaką należy rozstrzygnąć jest doprecyzowanie pojęcia sprzedaży programu w rozumieniu przepisów Dyrektywy.

W opinii Rzecznika za taką sprzedaż należy uznać każde udostępnienie programu komputerowego:

  • w dowolnej formie
  • przy pomocy dowolnych środków

w celu używania go przez czas nieoznaczony, w zamian za zryczałtowaną opłatę.

Tak zdefiniowane pojęcia sprzedaży doprowadziło Rzecznika do wniosku, że użytkownikowi wolno odsprzedać kopię programu komputerowego, ściągniętą przez niego z Internetu, na podstawie pierwotnej umowy licencyjnej pod warunkiem, że licencja na używanie takiego programu została udzielona na czas nieoznaczony. Producent nie może zatem wyłączyć takiej odsprzedaży w treści w umowy.

Jednocześnie, Rzecznik uznał że według przepisów Dyrektywy nie może powołać się na wyczerpanie prawa użytkownik, który w celu odsprzedaży reprodukuje program komputerowy w ten sposób, że powstaje nowa kopia, nawet jeśli reprodukujący usunął pierwotną kopię lub jej nie używa. Zdaniem Rzecznika, sam handel licencjami (np. numerami licencji czy kodami), umożliwiający pobranie kopii programu komputerowego z serwera uprawnionego, jest na gruncie Dyrektywy niedopuszczalny, ponieważ prowadzi do reprodukcji, a nie do dystrybucji programu.

Zawarte w Opinii stanowisko Rzecznika to swoisty zgniły kompromis:

  • z jednej strony, nie wyłącza on możliwości skorzystania z wyczerpania prawa odnośnie programów komputerowych pobranych z serwerów producenta bez pośrednictwa fizycznego nośnika
  • z drugiej jednak dopuszcza jedynie taką formę wtórnego obrotu, która nie będzie wiązała się z reprodukcją programu.

Czy zatem w praktyce, jeśli pobierzemy program na dysk twardy komputera to wolno nam wtórnie odsprzedać ten program jedynie wraz z nośnikiem danych, na który został on pobrany (a więc wraz z dyskiem lub całym komputerem?). Jest to wprawdzie dobra informacja dla nabywców używanego sprzętu komputerowego, gdyż mimo licencyjnych zakazów mogą oni nadal posługiwać się programami zainstalowanymi legalnie na wtórnie zakupionym laptopie czy tablecie, ale - jak przyznaje sam Rzecznik - znacznie ogranicza to korzystanie z wyczerpania prawa w przypadku oprogramowania pobieranego z Internetu.

Trudno przecież wyobrazić sobie sytuację, w której - aby odsprzedać niechciany program - muszę wymienić dysk twardy w komputerze. Być może rozwiązaniem optymalnym byłoby zatem pobieranie programów z Internetu bezpośrednio na zewnętrzne nośniki takie jak USB czy CD-RW, które potem łatwiej wprowadzić do wtórnego obrotu i bezpośrednio z nich dokonywać instalacji na własnym sprzęcie (taka reprodukcja mogłaby być traktowana jako powielenie konieczne do użycie programu zgodnie z zamierzonym celem przez uprawnionego nabywcę w myśl art. 5 ust. 1 Dyrektywy). Rozsądne prawo nie powinno jednak zmuszać do takiej ekwilibrystyki. W Opinii zabrakło pochylenia się nad różnicami technicznymi pomiędzy oprogramowaniem wymagającym instalacji i tym pobieranym od razu w formie gotowej do użycia (np. niektóre aplikacje Java czy Android).

Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii będzie miało niebagatelny wpływ na rynek oprogramowania komputerowego i portfele użytkowników, a także przyszłość firm handlujących używanym oprogramowaniem w UE. Pozostaje pytanie, czy wyrok Trybunału ostatecznie rozstrzygnie tę palącą kwestię.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Zwięźle i praktycznie o nowych technologiach oraz prawie własności intelektualnej i jego zastosowaniu w sieci.

O autorach
Prawo konsumenckie
Ostatnie komentarze
Notariusz Szamotuły komentuje Aplikacja i strona to nie wszystko
Archiwum
2018
Tagi
prawo autorskie (33)e-commerce (20)Internet (18)artykuły prasowe (18)Nowe prawo konsumenckie (17)
naruszenie prawa w internecie (14)orzecznictwo TSUE (13)konsumenci (13)dane osobowe (12)cloud computing (12)znaki towarowe (11)regulaminy (11)e-handel (11)opłaty reprograficzne (11)sklep internetowy (11)e-sklep (11)licencje (10)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (10)orzecznictwo sądów polskich (10)numer IP (10)e-sprzedaż (9)własność intelektualna (8)webinarium (8)klauzule abuzywne (8)sprzedaż w internecie (8)handel elektroniczny (8)bezpieczeństwo danych (7)identyfikacja po numerze IP (7)linkowanie (7)opłaty od urządzeń i czystych nośników (7)copyright levies (7)prawo europejskie (7)udostępnianie danych osobowych (7)informatyka śledcza (7)hosting provider (6)sprawy sądowe (6)nowe technologie (6)dyrektywy (6)utwory (6)licencja (6)TSUE (6)oprogramowanie (6)odpowiedzialność host provider'ów (6)Znalezione Polubione (6)identyfikacja sprawcy w internecie (6)platforma ODR (5)kopia (5)embeding (5)prawo konsumenckie (5)prawnicy (5)umowy prawnoautorskie (5)forum internetowe (5)service provider (5)dowody (5)poufność (5)orzeczenia (5)technologie (5)spory konsumenckie (5)embedding (5)dozwolony użytek (5)retencja danych (4)wyszukiwarka (4)użytek prywatny (4)prawa pokrewne (4)rozpowszechnianie (4)ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną (4)chmura (4)reklama (4)dane (4)copyrights (4)telekomunikacja (4)program komputerowy (4)embedowanie (4)ADR (4)dokumenty elektroniczne (4)bazy danych (4)zamówienia publiczne (4)sprzedaż (4)utwór (4)blockchain (4)embed (4)usługi świadczone drogą elektroniczną (4)umowy prawno-autorskie (4)linking (4)autorskie prawa majątkowe (4)wyczerpanie prawa (4)treści (3)RODO (3)bitcoin (3)ochrona baz danych (3)utwory przyszłe (3)EuroZamowienia.pl (3)monitorowanie treści (3)hosting (3)Oracle (3)umowy o przeniesienie praw autorskich (3)domeny (3)art. 14 uśude (3)baza danych (3)monitorowanie użytkowników (3)ryzyka cloud computing (3)inwigilacja w sieci (3)Usedsoft (3)sprzedaż programu (3)link (3)sklepy internetowe (2)cyberbezpieczeństwo (2)dyrektywa o handlu elektronicznym (2)przeniesienie autorskich praw majątkowych (2)NDA (2)naruszenia praw autorskich (2)Uber (2)Chambers & Partners (2)tajemnica przedsiębiorstwa (2)zakupy internetowe (2)prawa autorskie do strony (2)Google (2)legalny użytkownik (2)strona internetowa (2)kancelaria prawna (2)LegalTech (2)wiarygodna wiadomość (2)koszt retencji danych (2)ukierunkowana (2)promocja (2)Facebook (2)metawyszukiwarki (2)prawa producentów fonogramów (2)licencja pudełkowa (2)varia (2)GIODO (2)ankiety online (2)SaaS (2)UOKiK (2)internet rzeczy (2)Platformy internetowe (2)SABAM. Scarlet Extended (2)umowa o zachowaniu poufności (2)aplikacje mobilne (2)spory transgraniczne (2)dyrektywa 2001/29 (2)Svensson (2)organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (2)usługi prawne (2)cookies (2)FinTech (2)nadania (2)dyrektywa w sprawie ochrony programów komputerowych (2)sztuczna inteligencja (2)prawo angielskie (2)dystrybucja (2)audyt oprogramowania (2)administrator forum internetowego (2)cloud computing dla prawników (2)ukierunkowane (2)udostępnianie utworu (2)ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (2)metawyszukiwarka (2)reklamacje (2)właściwości pliku (2)blog (2)e-discovery (1)partnerstwo innowacyjne (1)korzystanie z dzieła w domenie publicznej (1)Pinckney C-170/12 (1)Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (1)QC Leisure (1)zmowy przetargowe (1)mechanizm opt-out (1)ochrona dóbr osobistych (1)Google Reader (1)konkurs w internecie (1)trade secrets (1)rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 (1)OHIM (1)public viewing (1)dyrektywa 2009/24 (1)Aula Polska (1)odtwarzanie muzyki w miejscach publicznych (1)ochrona wizerunku (1)odpowiedzialność pośredników (1)rejestracja domen (1)prawo do nadań (1)kwalifikowany certyfikat (1)nadawcy radiowi i telewizyjni (1)ograniczenia przeniesienia praw (1)plagiat ukryty (1)WIPO (1)trwały nośnik (1)ICANN (1)wprowadzenie do obrotu (1)BSA (1)ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (1)Europejski Trybunał Praw Człowieka (1)plagiat (1)wspólnotowy znak towarowy (1)operatorzy witryn indeksujących (1)aplikacja mobilna (1)podpis elektroniczny (1)umowy na odległość (1)druk 3D (1)smart contracts (1)gry hazardowe (1)patent (1)serwis społecznościowy (1)RODO w ubezpieczeniach (1)adaptacje filmowe utworów (1)ustawa inwigilacyjna (1)Jednolity rynek cyfrowy (1)koszty cloud computing (1)BYOD (1)patenty (1)dostawcy usług cyfrowych (1)właściwość sądu (1)odpowiedzialność za szkody (1)geoblokowanie (1)pobranie (1)screening (1)klasyfikacja nicejska (1)operator usług kluczowych (1)dyrektywa 2011/77/UE (1)jurysdykcja (1)baza EBD (1)Coditel no. 1. (1)stosowne wynagrodzenie (1)non disclosure agreement (1)startup (1)Royal Wedding (1)sprzedaż serwisu (1)usługi dotyczące opakowań z cudzym znakiem (1)ambush marketing (1)domena publiczna (1)Coty Germany C-360/12 (1)EUIPO (1)Murphy (1)Creative Commons (1)odbiorniki RTV w pokojach hotelowych (1)ochrona prywatności (1)prawo właściwe (1)prawa do fotografii produktów (1)czytnik (1)Pez Hejduk (C-441/13) (1)YouTube (1)monitoring internetu (1)transmisja (1)kwalifikowany podpis elektroniczny (1)alternatywne metody rozstrzygania sporów (1)ochrona opisów produktów (1)statystyka (1)Unijne rozporządzenie nr 2015/2424 (1)sunrise period (1)podatki (1)certyfikat (1)social media (1)zasady etyki (1)synchronizacja (1)korzystanie z utworów w postępowaniach sądowych (1)plagiat jawny (1)unijny znak towarowy (1)usługi płatnicze (1)podpis elektroniczny weryfikowany kwalifikowanym certyfikatem (1)wiarygodne zawiadomienie (1)ethereum (1)loterie (1)sieci peer-to-peer (1)atak hakerski (1)UKE (1)egzemplarz (1)Procurement Explorer (1)prawo odstąpienia (1)Dostawcy treści online (1)fan page (1)bring your own device (1)ACTA (1)artystyczne wykonanie (1)nowa ustawa (1)samochody autonomiczne (1)cross-border portability (1)MS Word (1)tłumaczenie (1)Proseed (1)usługi cyfrowe (1)prawa artystów wykonawców (1)domena krajowa (1)artificial intelligence (1)eksport danych (1)Deutsche Grammophon (1)
więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję