2016-11-24
Przepisy o utworach niedostępnych w handlu pozostaną martwe

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 16 listopada 2016 r. w sprawie Soulier, C‑301/15, wypowiedział się przeciwko możliwości stosowania mechanizmu typu opt-out dla udzielania przez autorów książek niedostępnych w obrocie handlowym zgody na korzystanie z tych książek w formie cyfrowej. 

Moja wypowiedź na ten temat pojawiła się 24 listopada w Dzienniku Gazecie Prawnej w artykule Sławomira Wikariaka pt. „Tytuły, których nie można znaleźć w księgarniach, pozostaną niedostępne także w internecie”, ale warto kwestię tę omówić nieco szerzej.

Wyrok dotyczył przepisów francuskich, które przewidują, że zgodę na korzystanie w formie cyfrowej z książek opublikowanych we Francji przed dniem 1 stycznia 2001 r., które nie są już przedmiotem komercyjnego rozpowszechniania, wyraża samodzielnie właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Autor książki ma prawo zgłoszenia sprzeciwu wobec takiego wykonywania jego praw, jednak tylko w ciągu 6 miesięcy od umieszczenia danych książki w bazie danych prowadzonej przez Bibliotekę Narodową Francji.

Trybunał opowiedział się za ścisłym rozumieniem prawa autora do uprzedniego wyrażenia zgody na zwielokrotnianie lub publiczne udostępnianie jego utworu. Zdaniem Trybunału każdy autor musi zostać skutecznie poinformowany o zamierzonym korzystaniu z jego utworu przez osobę trzecią oraz o możliwości sprzeciwienia się temu. Przepisy francuskie nie gwarantowały autorowi takiego prawa, korzystając z mechanizmu typu opt-out, a zatem domniemaniu zgody autora z prawem zgłoszenia sprzeciwu, który jednak mógł nastąpić już po wyrażeniu zgody na zwielokrotnienie.

Omawiany wyrok dotyczy przepisów prawa francuskiego oraz specyficznej sytuacji rozpowszechniania w formie cyfrowej książek już niedostępnych w obrocie handlowym ani w formie drukowanej, ani w formie cyfrowej. Jednak trudno nie zauważyć dużego podobieństwa francuskich przepisów do niedawno wprowadzonych do polskiej ustawy o prawie autorskim przepisów art. 3510 – 3512.

Przepisy te wprowadzają podobną konstrukcję korzystania z utworów niedostępnych w obrocie handlowym (wydanych przed 24 maja 1994 r.), w tym ich udostępniania publicznie w Internecie, przez określony krąg podmiotów (archiwa, instytucje oświatowe, uczelnie, instytucje kultury), za zgodą wyrażoną przez właściwą organizację zbiorowego zarządzania, a autorzy tych utworów mają jedynie prawo do wyrażenia sprzeciwu. Autorzy - podobnie jak w rozwiązaniu francuskim - wiedzę na temat możliwości wyrażania w ich imieniu zgody przez organizację czerpać mają z publicznej bazy danych.

Wydaje się, że w świetle przywołanego wyroku Trybunału polskie rozwiązanie ma wszelkie cechy modelu poddanego krytyce przez Trybunał. Tym samym wnioski wynikające z przywołanego wyroku, tj.:

Artykuł 2 lit. a) i art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by uregulowanie krajowe, takie jak uregulowanie omawiane w postępowaniu głównym, powierzało organizacji upoważnionej do pobierania i dystrybucji opłat z tytułu praw autorskich wykonywanie prawa do zezwalania na zwielokrotnianie i publiczne udostępnianie w formie cyfrowej książek „niedostępnych”, a mianowicie książek opublikowanych we Francji przed dniem 1 stycznia 2001 r., które nie są już przedmiotem komercyjnego rozpowszechniania ani przedmiotem publikacji w formie drukowanej lub cyfrowej, nawet jeśli pozwala jednocześnie autorom tych książek lub innym podmiotom praw autorskich do tych książek na zgłoszenie sprzeciwu wobec tego wykonywania lub na jego powstrzymanie na warunkach zdefiniowanych w tym uregulowaniu.

odnieść należy także do polskich przepisów.

Uważam jednak, że rozwiązanie to można łatwo usprawnić. Jednym z głównych zarzutów Trybunału był brak procedury skutecznego poinformowania każdego autora  o zamierzonym korzystaniu z jego utworu przez osobę trzecią oraz o możliwości wyrażenia sprzeciwu. Przed wpisaniem danego utworu do bazy utworów „niedostępnych” konieczne jest zatem podjęcie działań mających na celu dotarcie do jego autora z informacją o planowanych działaniach. Wymaga to niestety zmiany ustawy wobec dość jednoznacznego obecnego brzmienia przepisu art. 3510 ust. 3:

3. Organizację zbiorowego zarządzania, o której mowa w ust. 2, uważa się za upoważnioną do zarządzania prawami uprawnionych, o których mowa w ust. 1, którzy jej takiego upoważnienia nie udzielili, jeżeli utwór został wpisany do wykazu utworów niedostępnych w obrocie handlowym, a uprawnieni w ciągu 90 dni od dnia ujawnienia wpisu nie zgłosili tej organizacji pisemnego sprzeciwu wobec zarządzania przez nią ich prawami.

Zapewne nie we wszystkich przypadkach będzie możliwe dotarcie do autora, jednak w świetle orzeczenia Trybunału tylko funkcjonowanie realnych gwarancji zapewniających faktyczne informowanie autorów o zamierzonym korzystaniu z ich utworów oraz o możliwości zgłoszenia uprzedniego sprzeciwu pozwoli na zgodne z prawem unijnym funkcjonowanie omawianego rozwiązania.

Rozwiązania – dodam – ważnego dla naszej kultury, bo pozwalającego na przywrócenie do obiegu ważnych publikacji powstałych w epoce „przedcyfrowej”, takich jak chociażby publikacje prasowe z czasów PRL-u czy wczesnych lat 90.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Dzieje się

Mamy przyjemność być patronem ogólnopolskiego konkursu "IP Challenge", mającego na celu wyłonienie studentów o największej wiedzy z zakresu prawa własności intelektualnej.

Więcej o konkursie »

Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Zwięźle i praktycznie o nowych technologiach oraz prawie własności intelektualnej i jego zastosowaniu w sieci.

O autorach
Prawo konsumenckie
Ostatnie komentarze
Notariusz Szamotuły komentuje Aplikacja i strona to nie wszystko
Archiwum
2018
Tagi
prawo autorskie (33)e-commerce (20)Internet (18)artykuły prasowe (18)Nowe prawo konsumenckie (17)
naruszenie prawa w internecie (14)orzecznictwo TSUE (13)konsumenci (13)cloud computing (12)e-sklep (11)znaki towarowe (11)regulaminy (11)e-handel (11)opłaty reprograficzne (11)sklep internetowy (11)numer IP (10)dane osobowe (10)licencje (10)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (10)orzecznictwo sądów polskich (10)e-sprzedaż (9)webinarium (8)własność intelektualna (8)klauzule abuzywne (8)sprzedaż w internecie (8)handel elektroniczny (8)identyfikacja po numerze IP (7)linkowanie (7)opłaty od urządzeń i czystych nośników (7)copyright levies (7)prawo europejskie (7)udostępnianie danych osobowych (7)informatyka śledcza (7)bezpieczeństwo danych (7)licencja (6)utwory (6)TSUE (6)oprogramowanie (6)odpowiedzialność host provider'ów (6)identyfikacja sprawcy w internecie (6)Znalezione Polubione (6)hosting provider (6)sprawy sądowe (6)nowe technologie (6)dyrektywy (6)embeding (5)prawnicy (5)prawo konsumenckie (5)umowy prawnoautorskie (5)forum internetowe (5)service provider (5)dowody (5)poufność (5)orzeczenia (5)technologie (5)spory konsumenckie (5)dozwolony użytek (5)embedding (5)platforma ODR (5)kopia (5)dane (4)telekomunikacja (4)program komputerowy (4)copyrights (4)embedowanie (4)ADR (4)dokumenty elektroniczne (4)bazy danych (4)zamówienia publiczne (4)sprzedaż (4)utwór (4)blockchain (4)embed (4)usługi świadczone drogą elektroniczną (4)umowy prawno-autorskie (4)linking (4)autorskie prawa majątkowe (4)wyczerpanie prawa (4)retencja danych (4)wyszukiwarka (4)użytek prywatny (4)prawa pokrewne (4)chmura (4)reklama (4)rozpowszechnianie (4)EuroZamowienia.pl (3)monitorowanie treści (3)hosting (3)Oracle (3)umowy o przeniesienie praw autorskich (3)domeny (3)art. 14 uśude (3)monitorowanie użytkowników (3)baza danych (3)ryzyka cloud computing (3)Usedsoft (3)inwigilacja w sieci (3)sprzedaż programu (3)link (3)treści (3)bitcoin (3)ochrona baz danych (3)ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną (3)utwory przyszłe (3)ukierunkowana (2)promocja (2)Facebook (2)prawa producentów fonogramów (2)metawyszukiwarki (2)licencja pudełkowa (2)varia (2)ankiety online (2)GIODO (2)SaaS (2)UOKiK (2)internet rzeczy (2)SABAM. Scarlet Extended (2)Platformy internetowe (2)umowa o zachowaniu poufności (2)aplikacje mobilne (2)spory transgraniczne (2)dyrektywa 2001/29 (2)cookies (2)Svensson (2)organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (2)usługi prawne (2)nadania (2)dyrektywa w sprawie ochrony programów komputerowych (2)FinTech (2)sztuczna inteligencja (2)dystrybucja (2)audyt oprogramowania (2)prawo angielskie (2)cloud computing dla prawników (2)administrator forum internetowego (2)ukierunkowane (2)udostępnianie utworu (2)metawyszukiwarka (2)reklamacje (2)właściwości pliku (2)blog (2)sklepy internetowe (2)dyrektywa o handlu elektronicznym (2)przeniesienie autorskich praw majątkowych (2)NDA (2)naruszenia praw autorskich (2)Chambers & Partners (2)Uber (2)prawa autorskie do strony (2)Google (2)tajemnica przedsiębiorstwa (2)zakupy internetowe (2)legalny użytkownik (2)strona internetowa (2)kancelaria prawna (2)LegalTech (2)wiarygodna wiadomość (2)koszt retencji danych (2)gry hazardowe (1)podpis elektroniczny (1)umowy na odległość (1)druk 3D (1)smart contracts (1)adaptacje filmowe utworów (1)patent (1)serwis społecznościowy (1)koszty cloud computing (1)BYOD (1)ustawa inwigilacyjna (1)Jednolity rynek cyfrowy (1)patenty (1)pobranie (1)właściwość sądu (1)odpowiedzialność za szkody (1)geoblokowanie (1)dyrektywa 2011/77/UE (1)screening (1)klasyfikacja nicejska (1)Coditel no. 1. (1)stosowne wynagrodzenie (1)jurysdykcja (1)baza EBD (1)sprzedaż serwisu (1)usługi dotyczące opakowań z cudzym znakiem (1)ambush marketing (1)domena publiczna (1)non disclosure agreement (1)startup (1)Royal Wedding (1)Murphy (1)Creative Commons (1)Coty Germany C-360/12 (1)EUIPO (1)prawo właściwe (1)prawa do fotografii produktów (1)czytnik (1)odbiorniki RTV w pokojach hotelowych (1)ochrona prywatności (1)transmisja (1)Pez Hejduk (C-441/13) (1)YouTube (1)monitoring internetu (1)ochrona opisów produktów (1)kwalifikowany podpis elektroniczny (1)alternatywne metody rozstrzygania sporów (1)sunrise period (1)podatki (1)statystyka (1)Unijne rozporządzenie nr 2015/2424 (1)zasady etyki (1)synchronizacja (1)korzystanie z utworów w postępowaniach sądowych (1)certyfikat (1)social media (1)plagiat jawny (1)unijny znak towarowy (1)usługi płatnicze (1)loterie (1)podpis elektroniczny weryfikowany kwalifikowanym certyfikatem (1)wiarygodne zawiadomienie (1)ethereum (1)UKE (1)egzemplarz (1)Procurement Explorer (1)sieci peer-to-peer (1)fan page (1)bring your own device (1)prawo odstąpienia (1)Dostawcy treści online (1)ACTA (1)artystyczne wykonanie (1)MS Word (1)tłumaczenie (1)Proseed (1)nowa ustawa (1)samochody autonomiczne (1)cross-border portability (1)prawa artystów wykonawców (1)Deutsche Grammophon (1)domena krajowa (1)artificial intelligence (1)eksport danych (1)korzystanie z dzieła w domenie publicznej (1)e-discovery (1)partnerstwo innowacyjne (1)QC Leisure (1)Pinckney C-170/12 (1)Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (1)RODO (1)Google Reader (1)konkurs w internecie (1)zmowy przetargowe (1)mechanizm opt-out (1)ochrona dóbr osobistych (1)public viewing (1)dyrektywa 2009/24 (1)trade secrets (1)rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 (1)OHIM (1)Aula Polska (1)odtwarzanie muzyki w miejscach publicznych (1)ochrona wizerunku (1)rejestracja domen (1)prawo do nadań (1)odpowiedzialność pośredników (1)kwalifikowany certyfikat (1)nadawcy radiowi i telewizyjni (1)ICANN (1)wprowadzenie do obrotu (1)BSA (1)ograniczenia przeniesienia praw (1)plagiat ukryty (1)WIPO (1)trwały nośnik (1)ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (1)Europejski Trybunał Praw Człowieka (1)aplikacja mobilna (1)plagiat (1)wspólnotowy znak towarowy (1)operatorzy witryn indeksujących (1)
więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję